Tư vấn ‘Dạy con tuổi teen tự lập – thách thức với cha mẹ

Dân trí – Chiều qua (7/4), Trường THPT FPT phối hợp với báo Dân trí tổ chức buổi tư vấn với chủ đề “Dạy con tuổi teen tự lập – thách thức với cha mẹ” nhằm chia sẻ những định hướng về việc giáo dục con trong độ tuổi 15. Mời bạn đọc theo dõi buổi tư vấn.
Mời bạn đọc theo dõi buổi tư vấn:

Chúng tôi xin được gửi lời chào trân trọng đến quý vị phụ huynh đang tham gia buổi giao lưu.
Rất nhiều phụ huynh đã hoặc đang trăn trở trước câu hỏi dạy con như thế nào cho đúng, nhất là khi con bước vào “tuổi teen” – giai đoạn đặc biệt quan trọng trong việc định hình nhân cách.
Là những người nhiều năm tiếp xúc, nghiên cứu tâm lý thanh thiếu niên đồng thời cũng là bậc làm cha, làm mẹ, chúng tôi mong muốn chia sẻ các thông tin hữu ích như tâm lý lứa tuổi, cách dạy con chia sẻ việc nhà, giúp học sinh tuổi teen học cách tự lập để trưởng thành.
Nhà văn Trang Hạ và Thạc sĩ tâm lý Phùng Thị Hiên sẽ đứng từ góc nhìn của những người am hiểu sâu sắc về tâm lý, gợi ý cách “gỡ nút” những thách thức dạy con mà nhiều phụ huynh đang gặp phải. Ông Trần Vũ Quang sẽ chia sẻ về kinh nghiệm của mình trong việc vừa quản lý, vừa làm bạn với học sinh qua thời gian công tác tại Trường THPT nội trú FPT – mô hình đào tạo kết hợp giữa dạy kiến thức và kỹ năng sống tự lập.
Qua đó, chúng tôi hy vọng phần nào giải đáp những băn khoăn của phụ huynh có con đang bước vào giai đoạn quyết định đến việc học tập và định hình nhân cách.
Các khách mời tư vấn và đại diện của Trường THPT FPT tham gia buổi giao lưu trực tuyến chiều nay với chủ đề “Dạy con tuổi teen tự lập – Thách thức với cha mẹ”.
Nhà văn Trang Hạ sẽ dành 5 phần quà gửi tặng độc giả có câu hỏi thú vị trong buổi giao lưu.
Mỗi phần quà gồm có: dành cho lứa tuổi 18 là 01 cuốn best seller của nhà văn: “Tình nhân không bao giờ đòi cưới”; và bộ sách 6 cuốn “Giáo dục kĩ năng ứng phó thảm họa, thiên tai” dành cho trẻ 10 tuổi.
Thông điệp quan trọng từ những cuốn sách:
Không bao giờ có một đứa trẻ hôm nay được bố mẹ đút cho ăn cơm, phục vụ tận răng, cầm tay nắn nót từng nét chữ giúp con, ngày mai chớp mắt trở thành đứa trẻ độc lập có trách nhiệm với bản thân.
Không thể có chuyện dạy con theo cách làm hộ con, quản trị thời gian và quan hệ hộ con, ứng phó nguy cơ hộ con, chịu trách nhiệm hộ con, mà lại tạo ra được một thanh niên 18 tuổi bước vào đời có tinh thần tự lập và tư duy độc lập.
Vậy thì dạy con tự lập là cả 1 quá trình bắt đầu từ lúc bé đang tập đi, vừa biết nói, mới biết xúc cơm, dạy từ cách tự phục vụ, cách chịu trách nhiệm, cách quản lý chi tiêu và thời gian v.v… cho tới khi trẻ biết cả kiến thức phòng tránh thai, nói không với ma túy và tệ nạn xã hội, biết chống lại quấy rối tình dục v.v…
Nên bố mẹ có thể bắt đầu bằng sách, bằng cách dạy dỗ, bằng tạo thói quen tốt cho trẻ… càng sớm càng tốt.”
Nguyễn Thị Thơ – Giới tính: Nữ – Tuổi: 45 – Email: nguyenthithoxxx@gmail.com – Mobile: 01687457xxx
Con trai tôi đang học tốt đột nhiên hai năm nay trở lại đây không tập trung vào việc học nữa, thích làm mọi việc theo ý của mình. Tôi đã cho cháu học lại một năm lớp 8. Năm nay, cháu học lớp 9 nhưng tình hình vẫn không thay đổi. Vậy xin hỏi chuyên gia với tình hình này tôi có nên cho cháu học lại lớp 9 một năm nữa không hay cho cháu đi học nghề?
Thạc sĩ Tâm lý Phùng Thị Hiên:
Chị Thơ thân mến,
Ở lứa tuổi vị thành niên, sự phát triển hooc-môn giới tính mạnh mẽ cũng tác động ít nhiều đến cảm xúc, tâm lý của các con khiến cho nhiều con khó tập trung hơn so với những lứa tuổi khác. Đồng thời, trong lứa tuổi này các con cũng thích “tách” khỏi vòng tay của cha mẹ và hướng ra các mối quan hệ bạn bè cùng lứa để khẳng định mình đã lớn.
Bởi vậy, nhiều con thích làm theo ý mình, coi việc bảo vệ ý kiến của mình như là cách để khẳng định bản thân. Những đặc điểm tâm lý đó là điều kiện thuận lợi để các con tăng mức độ mất tập trung và nhất mực làm theo ý muốn của mình nếu gặp những tình huống có vấn đề.
Như chị chia sẻ thì con mới thay đổi trong khoảng gần 2 năm nay. Vậy nên, việc thứ nhất chị cần làm là trò chuyện cùng con để xem có điều gì đã xảy ra với con trong thời điểm những năm trước đây hay không. Nếu chị cảm thấy có khó khăn trong việc trò chuyện cùng con để tìm hiểu vấn đề này thì có thể nhờ đến những người mà con thường dễ cởi mở hoặc các chuyên gia tâm lý. Khi tìm hiểu được nguyên nhân, chúng ta mới tìm được hướng hỗ trợ con phù hợp.
Thứ hai, vẫn là để con làm theo ý của mình, song đó phải là quá trình gia đình thảo luận cùng con về tìm hiểu nhu cầu, mong muốn của con, khơi gợi khả năng con vốn có. Cùng con tìm ra mục đích của mỗi hướng đi, phân tích những ưu điểm và hạn chế trong mỗi một con đường: tiếp tục học lại hay học nghề. Con cũng cần được biết rằng trong mỗi lựa chọn ấy gia đình có thể/không thể hỗ trợ con được những điều gì.
Ví dụ, nếu con muốn học lại thì gia đình cần khơi gợi để con nhớ rằng con có tư chất tốt để học. Thực tế trước đây con đã từng học tốt và mục đích của việc học lại là gì? Có phải là để cải thiện tình hình học tập của bản thân và hướng tới những mục tiêu xa hơn như thi vào trường Cao đẳng, Đại học hay không? Nếu quả thế thì gia đình sẽ ủng hộ con, giúp con được học thêm nếu con muốn để bù lấp “khoảng trống” kiến thức trong thời gian vừa qua…
Cho dù là lựa chọn của con là gì thì đó cũng là những lựa chọn dựa trên việc con được cùng đưa ra ý kiến, thảo luận và tự quyết định trên cơ sở cân nhắc nhiều chiều. Điều đó, cũng khiến con cảm thấy được tôn trọng và có thể sẽ cố gắng để làm tốt sự lựa chọn của bản thân thay vì việc chị và gia đình tự quyết định cho con học lại hay học nghề.
Chào chị, xin hỏi mục đích những việc chị đang làm suốt hai năm nay là gì vậy?
Nếu con không thích học như mẹ mong muốn, có thể vì chính nó không hề tìm ra ý nghĩa và lý do của việc học! Vậy chị nghĩ cho học lớp 8 hai lần thì bỗng nhiên, con chị sẽ yêu đời, yêu trang sách và kiến thức, trở thành một trò giỏi?
Con không nghe lời mẹ, có thể vì chị chỉ quan tâm tới bản thân chị (bị con không nghe lời) chứ chị không đếm xỉa tới con (vì sao con phản ứng, lý do của con). Vậy học lớp 8 hai lần có trả lời cho chị câu hỏi đó không?
Nên nếu chị ứng xử và quy hoạch cuộc sống gia đình mình theo cách không mục đích như thế, quyết định ấy cho thấy chị đang không biết chị cần gì và chị đang làm gì, nhưng chị lại đòi con phải có mục tiêu sống, phải có kế hoạch cuộc đời, thật là mâu thuẫn và phi lý!
Xin lỗi đã nói sự thật! Vì tôi nghĩ, bên cạnh chị đã không có nhiều người có thể cho chị nhìn thấy bản chất sai lầm của các quyết định hệ trọng.
Hãy ngồi nhiều buổi với con, nói chuyện trực tiếp, hỏi xem con chị muốn gì, muốn trở thành ai, thấy thích thú điều gì nhất, có năng lực gì mà nó tự hào!
Hãy vẽ bản đồ cho con tự đi tới tương lai. Chứ đừng làm chó khai hoang hay người phát bụi rậm đi trước rồi con lóc cóc theo sau tuân thủ như thế! Bố mẹ làm người chỉ đường thôi, con phải tự đi!
Nên kể cả học nghề, học tiếp, hay bỏ ngang đi làm thuê, hay tìm cách nào đó thay đổi mục tiêu sống của con chị, chị cần hỏi nó, không phải hỏi tôi. Tôi rất sợ phải quyết định cuộc đời một đứa trẻ mà tôi không quen biết!
Ông Trần Vũ Quang, Phó Hiệu trường Trường THPT FPT:
Tôi nghĩ rằng khi học tốt, con chị nảy sinh tâm lý chủ quan, tự cho mình thời gian để làm những việc khác mình thích, và thời gian trôi qua bạn ý đã lạc bước rồi mất gốc, hổng kiến thức. Tôi đã từng gặp một vài học sinh trong tình trạng tương tự. Mặc dù có những lúc các em rất muốn học tập nhưng “lực bất tòng tâm”.
Với những trường hợp như vậy theo tôi gia đình nên nói chuyện trực tiếp hoặc thông qua một ai đó có ảnh hưởng với em học sinh để tìm hiểu vấn đề em gặp phải: thiếu động lực học tập, hổng kiến thức hay có sự quan tâm nào khác? Từ đó sẽ đưa ra những giải pháp phù hợp cho từng nguyên nhân.
Ngoài ra môi trường học tập cũng là một trong những yếu tố rất quan trọng, nó ảnh hưởng rất nhiều tới động lực, hứng thú học tập của mỗi học sinh. Bên cạnh đó nó còn chi phối, tạo lực cản tâm lý cho sự phấn đấu của học sinh. Việc thay đổi môi trường học tập cho con cũng là một giải pháp đáng quan tâm. Khi đó sẽ tạo cho em học sinh có một tâm thế mới để bắt đầu đi lại chặng đường học tập.
Hoàng Anh – Giới tính: Nữ – Tuổi: 38 – Email: hoanganh11xxx@gmail.com – Mobile: 0904639xxx
Con tôi nói dối rất nhiều, nói dối thành thói quen và rất trôi chảy, mọi người không biết đâu là thật đâu là dối, lúc đầu tôi chỉ nghĩ là nó luyên thuyên nhưng giờ mọi việc nghiêm trọng hơn nhiều, nếu nói lý lẽ nó lảng sang chuyện khác, nếu mắng nó càng trở nên ngang ngược, mất kiểm soát, mong chị Trang Hạ chỉ cho tôi cách giáo dục con, tôi cảm giác tôi sắp đánh mất nó rồi, rất mong được tư vấn.
Nhà văn Trang Hạ:
Con chị, nó đang tự vệ chứ không phải đang mưu lợi – hy vọng thế!
Nó đang sợ hãi – chắc chắn thế!
Nó cần đồng minh, cần sự thương cảm dù có được bằng cách giả dối – có thể lắm!
Việc chứng minh nó nói dối càng làm cho sự thể trầm trọng hơn, nó bị đưa vào đúng tâm mũi tên trừng phạt, nó càng sợ hãi, nó càng cần tự vệ, nó càng có lý do để nói dối.
Nếu những cách chị từng sử dụng đều thất bại, như là mắng, trừng phạt, răn đe, thì có thể phân tích như sau:
Chị đã bỏ qua một giai đoạn quan trọng khi bé phát triển tính cách, là giai đoạn 4-5 tuổi, bé ưa bắt chước tính cách và phong cách, bé cần đồng minh. Chị cũng không có phương pháp giáo dục đủ hiệu quả để bé nhận thức vấn đề nghiêm trọng thế nào ngay tại thời điểm đấy.
Tôi biết làm mẹ rất vất vả, tôi biết chị khổ tâm vì tính xấu của con mình. Nên tôi chỉ muốn nói rằng, tự chịu trách nhiệm về bản thân là cả một quá trình, chứ không có liều thuốc thần tiên nào có thể, xài thuốc đó, ngày mai con chị trở thành một người trung thực và chịu trách nhiệm tới từng lời nói.
Chị đi đường vòng đi! Qua cô giáo, qua bạn bè thân thuộc, qua những quan hệ xã hội của con chị! Những người đó có thể tác động lớn tới con chị.
Tôi từng được một gia đình có tầm cỡ mời tới làm “gia sư ngoại ngữ” cho con cháu họ trong một thời gian, thực ra là họ muốn tôi uốn nắn cá tính của con cháu họ, gia sư chỉ là một cớ để tiếp xúc. Họ tin rằng con cháu họ sẽ thay đổi vì những câu chuyện thủ thỉ tâm tình, chuyện xã hội, chuyện ước vọng kế hoạch sống sau này. Chứ họ biết, việc đe nẹt, mắng mỏ, dạy dỗ trong gia đình đã bất lực!
Không dám nói đúng sai, chỉ có thể đưa ra để chị thấy rằng: Với mỗi đứa trẻ, phải “đo ni đóng giày” cá tính nó để giáo dục. Với mỗi gia đình, việc dạy con sống có bản lĩnh và giá trị cũng trở thành vấn đề của mọi gia đình, không phải chỉ riêng chị đau khổ. Và, mọi người đều đã tìm những cách rất đa dạng, không ai bỏ cuộc!
Hy vọng chị cũng thế, và chị làm được!
Trân trọng.
Thạc sĩ Tâm lý Phùng Thị Hiên:
Đọc những chia sẻ của chị tôi cảm nhận được phần nào những lo lắng chị đang có khi thấy con đang có thói quen nói dối và có vẻ mất kiểm soát mỗi khi chị mắng con vì điều này.
Để giúp con thay đổi một hành vi đã trở thành thói quen là một quá trình với nhiều thời gian và công sức.
Quá trình này không phải chỉ là sự thay đổi của con mà còn là của chính người lớn chúng ta. Bắt đầu từ cách chúng ta nhìn nhận, đánh giá và xử trí tình huống con nói dối. Thay vì việc mình cũng mất kiểm soát và mắng con, chúng ta có thể bình tĩnh xử trí.
Trước tiên cùng nhìn nhận xem mục đích của việc con nói dối là để làm gì: Ví dụ nếu con nói dối để gây sự chú ý thì có thể con đang cảm nhận rằng mình chưa thực sự có được sự quan tâm từ những người xung quanh hoặc chưa quan tâm như cách con mong đợi.
Trong trường hợp này, bố mẹ có thể dành nhiều thời gian cho con hơn, tạo ra những cơ hội để trò chuyện tâm sự với con. Chia sẻ cùng con suy nghĩ, lo lắng của chính mình để con học cách chia sẻ lại cùng bố mẹ những quan điểm, suy nghĩ, mong muốn của bản thân. Khi con cảm nhận sự ấm áp, con biết rằng mình được quan tâm, được chú ý thì sẽ không còn phải nỗ lực gây sự chú ý bằng cách nói không đúng sự thật.
Cũng có thể con đã hiểu lầm thông điệp của chúng ta trong quá trình giao tiếp. Con nghĩ rằng mình phải nói những điều mà người lớn thích nghe, người lớn mong đợi. Ví dụ khi con nói thật là con đang bị điểm kém thì ngay lập tức bị người lớn chúng ta phê bình, chê trách. Nhưng nếu con nói dối con được khen ngợi ở trường thì người lớn khích lệ, tán dương. Khi đó, con sẽ nhanh chóng nhận ra mình nên nói cái gì và không nói cái gì. Điều này lặp lại thường xuyên sẽ củng cố hành vi nói dối của con.
Đôi khi cách chúng ta ứng xử với con sẽ vô tình củng cố hành vi tích cực hoặc tiêu cực của con. Bởi thế, bên cạnh việc tìm nguyên nhân để cùng con thay đổi, chị cũng có thể nói chuyện thẳng thắn, nhưng bình tĩnh và đầy cảm thông với con với con về vấn đề này. Chị chia sẻ cùng con những cảm xúc chị đang có và nói với con những mong đợi của chị về sự thay đổi của con, lắng nghe những chia sẻ của con và cùng con thống nhất một vài điểm. Ví dụ, nếu con cần mua một dụng cụ cá nhân mới thì thay vì con nói dối là xin tiền đóng học con có thể nói rõ con dùng tiền để làm gì.
Trong trường hợp đó bố mẹ sẽ thảo luận cùng con và con có cơ hội nhận được sự đồng ý nhiều hơn. Nếu bố mẹ biết con nói dối thì không những con không nhận được sự đồng ý cho lần đó, mà còn mất cơ hội được nhận một “đặc quyền” đáng lẽ con được hưởng như đi chơi cùng bạn vào cuối tuần…
Thống nhất cùng con nguyên tắc, nhất quán với những gì đã trao đổi, đồng thời khen ngợi, ghi nhận khi con giảm việc nói dối sẽ giúp con dần cải thiện thói quen này.
Thân mến.
Hoàng Văn Tùng – Giới tính: Nam – Tuổi: 52 tuổi – Mobile: 01237895xxx
Học sinh học nội trú có thể phát triển những tính cách, khả năng gì so với học trường bình thường. Liệu có an toàn không khi để các cháu mới mười mấy tuổi ở cùng nhau?
Chào anh Tùng,
Cuộc sống là một trường học lớn. Bản thân việc thay đổi môi trường và sống xa gia đình cũng đã là một cơ hội tốt cho việc tự lập và trưởng thành của các em học sinh rồi. Khi sống trong môi trường nội trú củaTrường THPT FPT, các em học sinh phải học cách sống chung và thích nghi với các nội quy, quy định, sống chung với các bạn trong phòng với nhiều nét tính cách và văn hóa khác nhau… Mỗi học sinh sẽ phải đối mặt và tự giải quyết các vấn đề lớn nhỏ khác nhau phát sinh trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Tất cả những điều này sẽ rèn luyện cho các em khả năng thích nghi và nâng cao kỹ năng sống tập thể.
Tại Trường THPT FPT, chúng tôi luôn kết hợp hài hòa các yếu tố: nâng cao nhận thức, ý thức tự giác tích cực bên cạnh những chế tài về kỷ luật trong công tác quản lý giáo dục học sinh.
Bên cạnh đó, nhà trường có bộ môn PDP (Phát triển cá nhân) là môn học sẽ dạy cho các em những kỹ năng mềm cần thiết như: nhận thức bản thân, kỹ năng lập kế hoạch cá nhân, kỹ năng đàm phán – thuyết phục… Mời anh tìm thiểu thông tin thêm TẠI ĐÂY.
Cùng với các giải thể thao thì các hoạt động ngoại khóa cũng được tổ chức thường xuyên theo mốc các sự kiện trung bình khoảng 4-5 sự kiện lớn và >10 sự kiện nhỏ (tham khảo TẠI ĐÂY). Hoạt động dã ngoại cũng được tổ chức với nhiều hình thức khác nhau như: dã ngoại hướng nghiệp, ngoại khóa, team bulding… (tham khảo TẠI ĐÂY).
Nguyễn Huỳnh Văn – Giới tính: Nam – Tuổi: 37 – Email: langmucuxxx@fpt.edu.vn
Xin hỏi thầy Phó hiệu trưởng Trường THPT FPT. Tôi được biết trường Trường THPT FPT là trường chuyên phong cách sống. Học sinh sẽ đc rèn tự lập trong môi trường nội trú, sống và sinh hoạt trong ký túc xá. Tôi cũng đọc được bài báo về “Chuyện những người thầy không dạy chữ viết” về các thầy cô làm công tác quản nhiệm. Vậy tôi muốn hỏi trường đã đào tạo những thầy cô này như thế nào để làm tốt công việc truyền dạy nhân cách cho học sinh?
Cảm ơn thầy!
Ông Trần Vũ Quang, Phó Hiệu trường Trường THPT FPT:
Chào anh Văn,
Cám ơn anh đã quan tâm tìm hiểu về Trường THPT FPT.
Trường THPT FPT hoạt động theo mô hình nội trú, bên cạnh đội ngũ giáo viên chủ nhiệm quản lý và giúp đỡ các em học sinh trên giảng đường thì có các thầy cố giáo viên quản nhiệm. Đó là những người đồng hành, giúp đỡ, uốn nắn các em học sinh trong suốt quá trình học tập nội trú tại trường.
Thực tế tại Việt Nam chưa có trường nào đào tạo nghề giáo viên quản nhiệm, do vậy các thầy cô đều học những chuyên ngành khác nhau tại nhiều trường đại học. Khi làm công tác giáo viên quản nhiệm các thầy cô đều là những người có mong muốn cống hiến cho sự nghiệp giáo dục nói chung và chia sẻ triết lý giáo dục của Trường THPT FPT. Do vậy sự tận tâm, nhiệt tình, trách nhiệm luôn là những phẩm chất thường trực, sẵn có trong đội ngũ.
Share this with short URL: Get Short URLloading short url
19:03 19:03